Doskonałe informacje dla polskiego kina płyną z Amsterdamu, gdzie niedługo odbędzie się festiwal IDFA - największe święto kina non-fiction na świecie. ”Women and War” („Kobiety i wojna”), najnowszy film dokumentalny w reżyserii Elwiry Niewiery, będzie miał tam nie tylko swoją światową premierę, ale został także zakwalifikowany do głównego Konkursu Międzynarodowego, w którym rywalizują pełnometrażowe filmy dokumentalne z całego świata. Swoją polską premierę koprodukcja polsko-niemiecko-ukraińska wybitnej polskiej reżyserki będzie miała w trakcie 24. MDAG w maju 2027 roku.
Opowieść o bliskości, wsparciu i odwadze
Bohaterkami filmu są cztery Ukrainki, które doświadczyły zbrodni wojennych i dziś próbują odzyskać życie, jakie odebrała im wojna. Elwira Niewiera pokazuje to, czego nie znajdziemy w typowych relacjach z wojny. Z uwagą śledzi powolny proces odzyskiwania równowagi, gdy bezpośrednie zagrożenie już minęło, ale trauma wciąż pozostaje.
„Kobiety i wojna” to intymna opowieść o kobiecej sile i próbach przezwyciężenia skutków wojny, opowiedziana w całości z kobiecej perspektywy. Olena, Julia, Iryna i Lena przeżyły wydarzenia, które na zawsze odmieniły ich życie. Przez rok Elwira Niewiera wraz z autorem zdjęć Piotrem Rosołowskim towarzyszyli im podczas terapii w ośrodku rehabilitacyjnym w ukraińskich Karpatach. W otoczeniu natury, pod opieką psychologów, bohaterki stopniowo mierzą się z traumą i próbują odzyskać równowagę psychiczną. Niewola, tortury, przemoc seksualna, miesiące spędzone w ciemnych piwnicach, utrata bliskich, każda z bohaterek nosi w sobie inne wspomnienia i na swój sposób próbuje sobie z nimi poradzić. Powrót do codzienności nie oznacza dla nich końca wojny. Doświadczenia przeszłości wciąż wpływają na ich życie, relacje z bliskimi i sposób postrzegania świata. Sesje terapeutyczne pomagają im stopniowo odbudowywać zaufanie do siebie i własnego ciała oraz szukać sposobów na dalsze życie.
„Kobiety i wojna” nie jest jednak wyłącznie filmem o traumie. To także opowieść o bliskości, wzajemnym wsparciu i odwadze, jakiej wymaga powrót do normalności. W filmie widzimy bohaterki nie tylko przez pryzmat doznanej przemocy, lecz przede wszystkim jako kobiety, które mimo bolesnych doświadczeń próbują odzyskać swoje życie.
Droga do odzyskania własnego życia
„Od lat pracuję z kobietami w Ukrainie, które przeżyły zbrodnie wojenne. To doświadczenie nauczyło mnie, że dla nich wojna nie kończy się wtedy, gdy ustaje bezpośrednie zagrożenie” – mówi Elwira Niewiera, dodając: „Wojna towarzyszy im w myślach, pozostaje w ich ciałach, jest obecna w codziennym życiu. Przemoc wobec kobiet podczas konfliktów zbrojnych często bywa przemilczana, choć gwałty i tortury są świadomie wykorzystywane jako narzędzia terroru, mające złamać kobiety psychicznie i zniszczyć bliski relacje w całych społecznościach. Jako reżyserka i jako kobieta czułam odpowiedzialność za to, by dać bohaterkom przestrzeń, w której ich głos zostanie usłyszany. Nie chciałam, aby definiowała je wyłącznie trauma.
Chciałam pokazać ich odwagę, siłę i determinację w drodze do stopniowego odzyskiwania równowagi. Są tu bardzo bolesne momenty, ale jest też miejsce na ciepło i empatię. Zależało mi na tym, by pokazać, że moje bohaterki są kimś znacznie więcej niż tylko ofiarami wojny. Chciałabym, aby ta opowieść pomogła przywrócić im poczucie godności i pokazała światu, z jaką siłą i wytrwałością walczą o odzyskanie własnego życia. Realizacja tego filmu jest dla mnie również wyrazem sprzeciwu wobec tego, co dzieje się w Ukrainie. Chciałam zwrócić uwagę na długotrwałe skutki wojny i przypomnieć, jak ważne jest wsparcie kobiet w Ukrainie”.
Osoby stojące za powstaniem filmu „Kobiety i wojna”
Elwira Niewiera jest reżyserką i scenarzystką wielokrotnie nagradzanych filmów dokumentalnych, jak „Efekt domina” (2014), „Książę i dybuk” (2017) czy „Syndrom Hamleta” (2022). Jej filmy zdobyły liczne międzynarodowe nagrody, m.in. Venezia Classici na Festiwalu Filmowym w Wenecji, Grand Prix Semaine de la Critique w Locarno, Złotego Gołębia na DOK Leipzig, Złoty Róg i Złotego Lajkonika na Krakowskim Festiwalu Filmowym oraz Polską Nagrodę Filmową Orzeł. W swojej twórczości koncentruje się na przemianach politycznych i społecznych w Europie Wschodniej oraz wojnie w Ukrainie.
Producentami filmu są: Maciej Kubicki (Telemark, Polska), Hans Robert Eisenhauer (Ventana Film, Niemcy) oraz Natalia Krasilnikova (Art Dialogue, Ukraina). Film powstał w koprodukcji z ZDF we współpracy z ARTE, TVP i MX35. Film jest współfinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej, FFA, DFFF – Niemiecki Fundusz Filmowy, BKM Pełnomocnika Rządu Federalnego Niemiec ds. Kultury i Mediów, Ukraińską Fundację Kultury, Chicken & Egg Films, Centrum Mieroszewskiego oraz Helsińską Fundację Praw Człowieka – WATCH DOCS Fund.
24. MDAG odbędzie się od 7 do 16 maja 2027 roku w kinach w siedmiu miastach (Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi oraz Bydgoszczy) oraz od 18 do 31 maja online na mdag.pl! Mecenasem tytularnym wydarzenia jest Bank Millennium (https://www.bankmillennium.pl/).
