W programie festiwalu Millennium Docs Against Gravity co roku pojawia się wiele filmów o sztuce, które walczą o najbardziej niezwykłą nagrodę - Nos Chopina. Statuetka w kształcie nosa naszego najwybitniejszego kompozytora i pianisty trafi do jednego z 12 poruszających filmów dokumentalnych o ludziach całkowicie oddanych swojej twórczości. To historie z różnych zakątków świata i dziedzin - od filmu przez muzykę, teatr, literaturę, aż po projekty awangardowe łączące różne kategorie. Partner festiwalu, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina, został fundatorem nagrody wynoszącej 3000 euro.
23. MDAG odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w kinach w siedmiu miastach (Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Łodzi oraz Bydgoszczy) oraz od 19 maja do 1 czerwca online na mdag.pl!
Muzyczne brzmienia
[Czarnoskóry mężczyzna w złotym odzieniu i czepku, otoczony złotą instalacją; w tle orkiestra]
Konkursową stawkę otwierają filmy związane z muzyką. „Sun Ra: Wizja staje się dźwiękiem” (Sun Ra: Do The Impossible, reż. Christine Turner), reż. Christine Turner to opowieść o królu jazzu, który łączył swing, bebop i free jazz, poszerzając granice dźwięku. W młodości doznał objawienia, twierdząc, że został przeniesiony na Saturna i powołany do poświęcenia się muzyce. Stworzył afrofuturyzm, przekształcając starożytne egipskie i międzygwiezdne metafory w niepowtarzalną muzyczną i duchową wizję.
[Panorama sali w operze; na scenie rekwizyty i scenografia, sala wypełniona jest światłem]
„La Scala. Moc przeznaczenia” (La Scala: The Force of Destiny), reż. Anissa Bonnefont zabiera nas z kolei do legendarnego teatru operowego w Mediolanie. To miejsce, gdzie pasja, talent i bezkompromisowe dążenie do perfekcji decydują o wszystkim. To nie tylko monumentalny budynek, ale także żywy organizm. Film całkowicie zanurza widza w kulisach tej legendarnej sceny, podążając za artystami, dyrygentami, rzemieślnikami i innymi pracownikami teatru, przygotowującymi premierę „Mocy przeznaczenia” Verdiego.
[Czarnoskóry mężczyzna uśmiecha się, za nim kolorowe światło i sprzęt w studiu nagraniowym]
Czym jest funk? Na to pytanie szukamy odpowiedzi w „We Want the Funk”, reż. Stanley Nelson, Nicole London. Ten gatunek stał się ścieżką dźwiękową końca lat 60., gdy Afroamerykanie coraz odważniej i wyraźniej wyrażali swoją tożsamość. W pełnym energii filmie oglądamy olśniewające występy artystów takich, jak James Brown, Sly & the Family Stone, Parliament Funkadelic, Labelle, Fela Kuti, a także twórców, którzy pojawili się później. W tę muzyczną opowieść zostały wplecione wywiady ze współczesnymi muzykami i ambasadorami funku.
[Młody mężczyzna i starsza kobieta przy stole, za nimi projektor wyświetla zdjęcie dziewczynki]
Filmy o ważnych postaciach i zjawiskach dla muzyki w tegorocznym konkursie o Nos Chopina zamyka „Broken English”, reż. Jane Pollard, Iain Forsyth. Ministerstwo Niezapominania pod kierownictwem Tildy Swinton przeprowadza pierwszą sprawę: Marianne Faithfull. Artystka była nie tylko muzą Rolling Stonesów – była twarzą i głosem pokolenia '68. Oczerniana przez media, niedoceniana przez branżę muzyczną, przeżyła atak serca i uzależnienie od narkotyków. Mimo trudności wydała 35 płyt, ciągle wymyślając siebie na nowo. Forma filmu, podobnie jak życiorys bohaterki, wybija się ponad przeciętność.
Kamera, akcja!
[Ojciec leży z dzieckiem i uśmiecha się do niego]
Konkursowe filmy o postaciach świata kina i teatru otwiera opowieść o Oscarze Isaacu, który przygotowuje się do roli Hamleta w Public Theater w Nowym Jorku. Ten proces dokumentuje jego żona, Elvira Lind. W tle rozgrywają się narodziny ich pierwszego dziecka i śmierć matki Isaaca. „Król Hamlet” (King Hamlet) bada granicę między życiem a sztuką i pokazuje, jak rola aktorska wchodzi w dialog z prywatnym doświadczeniem i codziennością.
[Bardzo stara kamera, zza niej wychyla się mężczyzna, uśmiecha się i patrzy na małpkę, która usiadła na kamerze]
O rozterkach genialnego reżysera opowiada film „Roberto Rossellini – życie bez scenariusza” (Roberto Rossellini – Living Without A Script), reż. Ilaria de Laurentiis, Raffaele Brunetti, Andrea Paolo Massara. Mamy rok 1956. Roberto Rossellini – najważniejszy twórca włoskiego kina i ojciec neorealizmu – przeżywa kryzys. Jego ostatnie filmy z Ingrid Bergman okazały się nieudane, ich małżeństwo rozpada się, a prasa nie daje mu spokoju. Wtem, pojawia się zaproszenie od premiera Indii – chce, aby Rossellini udokumentował postępy w rozwijającym się kraju. To pozwoliło reżyserowi na artystyczne odrodzenie.
[Czarnoskóry chłopiec w zielonej koszulce ma skrzydła]
Za to w Nigerii grupa nastolatków tworzy kolektyw filmowy The Critics. Wioska staje się scenografią, green screen zszywają ręcznie, a aktorami zostają dzieci z sąsiedztwa. Film staje się dla The Critics azylem, a magia filmu – przestrzenią na dojrzewanie. „Krokodyl” (Crocodile), reż. The Critics, Pietra Brettkelly w zabawny i pełen wrażliwości sposób opowiada o tej grupie nastolatków z marzeniem.
[Kobieta w niebieskich ogrodniczkach i białej bluzce leży, opiera się na ramieniu i patrzy w dal. ]
Do świata najważniejszych nagród w kinie zaprasza nas Shoshannah Stern w filmie „Marlee Matlin, nie jesteś sama” (Marlee Matlin: Not Alone Anymore). W 1987 roku Marlee Matlin została pierwszą g/Głuchą aktorką nagrodzoną Oscarem® i w wieku 21 lat znalazła się w centrum uwagi. Dla wielu Amerykanów stała się symboliczną reprezentantką swojej społeczności. Opowiadając historię w języku migowym, mierzy się z presją, stereotypami i samotnością pionierki. Film jest refleksją nad widzialnością, tożsamością i siłą reprezentacji.
Ikony awangardy
[Dwa zdjęcia kobiety obok siebie; na jednym ma neutralną minę, a na drugim się uśmiecha]
Osoby przecierające szlaki. Wybitni twórcy i twórczynie, którzy zmienili postrzeganie rzeczywistości przez kolejne pokolenia. Dwa filmy w konkursie są poświęcone ich wkładowi w historię sztuki. Pierwsza jest Barbara Hammer, która stała się symbolem oporu dla społeczności, które ją otaczały: feministycznych i queerowych ruchów San Francisco lat 70., zdominowanego przez mężczyzn nowojorskiego świata sztuki lat 80. czy ruchu New Queer Cinema lat 90. Przyczyniła się do większej reprezentacji osób LGBTQIA+ w sztuce i kulturze pierwszych dekad XXI wieku. „Barbara Forever”, reż. Brydie O’Connor bada filmy, archiwa oraz wpływ eksperymentalnej twórczości reżyserki na kulturę.
[Czarno-biały kadr z kliszy, na któym znajdują się mężczyzna i kobieta, mężczyzna patrzy w lustro]
W drugim z filmów przenosimy się do roku 1939. Sześcioletnia Jasia żyje w Warszwie, otoczona książkami cioci Franciszki i wujka Stefana Themersonów. Marzy o przyszłości w Paryżu. Jej dzieciństwo przerywają wydarzenia, które rozsadzają porządek świata. „Moi Themersonowie” (My Themersons), reż. Marcin Borchardt to obraz wojny jako doświadczenie rozpadu – pęknięcie języka, sensu i rzeczywistości. Z perspektywy dziecka oraz dwojga artystów przedstawia niewinność, miłość i twórczość jako formy oporu wobec przemocy oraz przestrzeń ocalenia człowieczeństwa.
Podpisano…
[Kobieta w okularach siedzi na kanapie i czyta książkę. Za nią są brązowe panele i okna]
W tym roku w programie MDAG nie zabraknie także opowieści o ważnych nazwiskach świata literatury, które powalczą o Nos Chopina. „Siri Hustvedt i wspomnienia przyszłości” (Siri Hustvedt – Dance Around the Self), reż. Sabine Lidl to dokumentalny portret jednej z najważniejszych współczesnych autorek i jej drogi od Minnesoty do Nowego Jorku. Film to studium jej stylu, refleksje nad językiem, tożsamością i feminizmem oraz głęboką więź z mężem Paulem Austerem.
[Starszy, łysiejący mężczyzna siedzi przy stole; ma na sobie czarny garnitur i okulary z jednym czarnym szkłem. Pisze w zeszycie]
„Nóż i wersety: zamach na Salmana Rushdiego” (Knife: The Attempted Murder of Salman Rushdie), reż. Alex Gibney to opowieść o tym, jak Salman Rushdie po brutalnym ataku w 2022 roku podjął walkę o powrót do zdrowia i twórczości. Film jest zapisem procesu, przez jaki Rushdie przeszedł, aby uzyskać fizyczną i duchową regenerację. Jak siła twórczości może się stać aktem sprzeciwu? Poprzez refleksje z pamiętnika „Nóż. Rozważania po próbie zabójstwa” autor mierzy się z pytaniami o przemoc, przebaczenie i wolność słowa. Kulminacją jest jego powrót na miejsce zamachu – symbol odwagi i niezłomności.
Karnety i akredytacje na warszawską edycję 23. MDAG już w sprzedaży!
Zdjęcie: Dominika Scheibinger
[Pełna sala kinowa, na scenie występuje kobieta]
Trwa sprzedaż karnetów oraz akredytacji medialnych i branżowych na 23. edycję MDAG w Warszawie. Karnety i akredytacje można zamówić pod adresem book.mdag.pl. Sprzedaż potrwa do 1 maja lub do wyczerpania puli.
Karnety można zakupić w cenie 350 zł pod adresem: https://book.mdag.pl/pl/karnety. Wszystkie przydatne informacje na temat ich funkcjonowania można znaleźć tutaj: https://book.mdag.pl/pl/strona/jak-dziala-twoj-karnet. Karnet stanowi przepustkę do filmowej uczty, na którą w tym roku złoży się ponad 170 najwyższej jakości produkcji dokumentalnych z całego świata.
KUP KARNET LUB ZAMÓW AKREDYTACJĘ
Wszystkie osoby działające w mediach oraz w branży filmowej zachęcamy do zakupu akredytacji medialnej lub industry. W celu jej zdobycia prosimy o wypełnienie formularza pod adresem: https://book.mdag.pl/pl/akredytacje. Koszt akredytacji to 270 zł. W ciągu kilku dni od złożenia wniosku poinformujemy o przyznaniu akredytacji. Wszystkie przydatne informacje można znaleźć na stronie: https://book.mdag.pl/pl/strona/jak-dziala-twoja-akredytacja.
Wszystkie filmy będą miały swoją polską premierę w czasie 23. festiwalu MDAG, który odbędzie się od 8 do 17 maja 2026 roku w kinach w Warszawie, Wrocławiu, Gdyni, Poznaniu, Katowicach, Bydgoszczy i Łodzi oraz od 19 maja do 1 czerwca online na mdag.pl! Mecenasem tytularnym wydarzenia jest Bank Millennium (https://www.bankmillennium.pl/).
